Waarom cassatie? Over het vonnis van het hof en de persoonlijke verklaring hierover van Roos

Opnieuw is Roos veroordeeld. Dit volgt uit het vonnis van 1 juni 2021. Vanzelfsprekend is dat voor haar en voor onze partij teleurstellend, maar dit is nog niet voorbij. #Roos heeft via haar advocaat Carene van Vliet cassatie ingesteld. Het vonnis is onbegrijpelijk en niet voldragen. Er is veel op aan te merken, maar we beperken ons voor nu tot twee zaken. Het eerste is dat het hof de brief die door wethouder Kokke samen met mevrouw Katinka Kensen (loco gemeentesecretaris) is verstuurd op 5 november 2014 aanmerkt als een besluit. Een brief is echter geen besluit maar een kennisgeving van een besluit dat als het goed is door het college is genomen. Zo hoort dat te gaan en zo is dat ook afgelopen week gegaan bij de geheime overeenkomst die door het college is gesloten is met de beide families Slewe in het dossier #Elswoutshoek. Het hof schrijft over het ‘vermeende’ collegebesluit. En inderdaad is tot op heden geen collegebesluit waarin tot geheimhouding is besloten geproduceerd. Een tweede punt betreft de vraag of de geheimhouding, als daar al een rechtsgeldig collegebesluit aan ten grondslag ligt, niet ook had moeten worden bekrachtigd. De verdediging meent van wel. Het hof heeft verklaard dat dit niet nodig was. De verdediging vroeg in januari 2016 een deskundigenopinie aan twee hoogleraren, #Elzinga en #Munneke. Beide hoogleraren hebben destijds het dossier volledig ontvangen en een wetenschappelijk oordeel gegeven: de geheimhouding had moeten worden bekrachtigd door de raad. Feit is dat als die bekrachtiging niet tijdens de eerstvolgende raadsvergadering plaatsvindt, de geheimhouding op dat moment vervalt. Dit blijkt uit de Gemeentewet en uit de wetsgeschiedenis.

Er is veel meer over het vonnis te zeggen, maar nogmaals, we beperken ons nu tot deze twee onderdelen waarbij we nog wel kwijt willen dat het hoogst opmerkelijk is dat enkele dagen voordat Roos voor de rechtbank in Haarlem moest verschijnen (april 2016), locoburgemeester Nico Heijink (VVD) en gemeentesecretaris Wilma #Atsma alsnog een collegebesluit hebben ondertekend dat in 2014 zou zijn genomen tot geheimhouding. Dit onder toevoeging van een tekst waaruit zou moeten blijken dat beiden de inhoud van het besluit hadden geverifieerd en op waarheid hadden gecontroleerd terwijl zij beiden niet in dienst waren in 2014 en er in 2016 ook geen van de bestuurders meer in het gemeentehuis rondliepen die in november 2014 wel bij de collegevergadering aanwezig zouden zijn geweest. Sterker nog: de heer Botter (in 2014 wethouder in Bloemendaal en thans wethouder in Haarlem) kreeg van gemeentesecretaris Wilma Atsma te horen dat hij geen stukken mocht komen inzien van die vergadering omdat het allemaal geheim zou zijn.

Tot slot is er nog de kanttekening dat is dat het hof geen enkele aandacht heeft besteed aan ontlastend bewijs. Ook niet aan de ontlastende verklaring van de griffier en oud-wethouder Botter die onder ede herhaalde dat hij niet wist of er wel was besloten tot geheimhouding en dat een brief van een wethouder en een locogemeentesecretaris niet voldoende is om die geheimhouding dwingend op te leggen. De heer Botter verklaarde aanzienlijk meer, maar niets hiervan is terug te vinden in het vonnis.

Dan willen wij nog iets vertellen over de redenen om cassatie in te stellen. Want hoewel veel rechtsgeleerden Roos de afgelopen week hebben gesteund in haar stap, zijn er ook inwoners die twijfelen of ze daar verstandig aan doet omdat zij al genoeg voor haar kiezen heeft gekregen en vinden dat zij rust moet nemen. Mede omdat de verrotte bestuurscultuur een blijvend element lijkt in Bloemendaal, gegeven ook de nieuwe geheimhouding op een deal met de families Slewe waarmee gemeenschapsgeld is gemoeid. Dat de families Slewe zijn afgekocht staat voor ons helemaal niet ter discussie. Wel de geheimhouding. En het is bijzonder te moeten constateren dat alles met ‘geheimen’ begon in 2014 en anno 2021 ook weer eindigt met ‘geheimen’. Tekenend voor de modus operandi in het gemeentehuis van Bloemendaal. Zo bezien is de vooruitgang dus letterlijk nihil. Alles is geheim, zodra het ook maar even lastig wordt voor het gemeentebestuur. Terug naar de cassatie. Waarom doet Roos dat als zij al twee keer is verslagen door een voor haar zeer ongunstig vonnis? Hierover laten wij haar zelf aan het woord:

Beste inwoners, lezers, kiezers,

De afgelopen zes weken heb ik regelmatig teruggedacht aan de eerste keer dat ik mijn advocaat sprak eind 2015. Ik heb haar toen verteld dat het voor mij persoonlijk natuurlijk een belangrijk proces is maar ook voor andere raadsleden in ons land. Immers, het feit dat een college meent dat geheimhouding aan enkele raadsleden kan worden opgelegd en er geen bekrachtiging nodig is door de raad, ook al is de gehele raad op de hoogte van de inhoud van stukken, vormt een bedreiging van de democratie en van de rechtspositie van raadsleden. Maar zelfs al is niet de hele raad op de hoogte maar zijn er buiten die raadsleden die geheimhouding opgelegd krijgen nog enkele andere raadsleden geïnformeerd en kennen ook zij de inhoud van stukken, dan treedt rechtsongelijkheid op en is sprake van misbruik van de wet. Volgens de Gemeentewet is de gemeenteraad het hoogste orgaan en geldt voor alle raadsleden dezelfde informatieplicht c.q. hetzelfde recht op informatie. De raad is een eenheid. Het opleggen van geheimhouding aan een enkel raadslid is alleen dan toegestaan als sprake is van bijzondere omstandigheden waarin het nuttig is om alleen aan die raadsleden informatie te verstrekken en dat beperkt blijft tot die enkelingen. Het moet dan doel treffen, zoals bijvoorbeeld geheime financiële informatie die wordt verstrekt door het college aan leden van een auditcommissie. In de situatie die ik heb meegemaakt was sprake van het selectief opleggen van een zwijgplicht aan slechts twee raadsleden terwijl het merendeel van de raad de inhoud van die stukken kende omdat deze waren gelezen, ingezien en zelfs verspreid. Niet alleen treft geheimhouding dan geen grond, het betekent ook dat de enkeling die zich kritisch uitlaat over bestuur, het recht wordt ontnomen zich van zijn taak als volksvertegenwoordiger te kwijten. Kritische raadsleden wordt het werk hierdoor onmogelijk gemaakt en hoe dat in de praktijk uitwerkt, heb ik moeten ervaren sinds 2015. Dit is tot uitdrukking gekomen in de vele ambtsberichten van burgemeesters en de uitlatingen van diezelfde burgemeesters in de media. Zoals bijv. het commentaar van burgemeester Bernt Schneiders dat ik uit de raad moest en dat ik de stoorzender van Bloemendaal was. Of: de keffende teckel die in de broekspijpen van de burgemeester hing. Of: dat ik op schoot zat bij de heer Rob Slewe. Maar ook de meldingen die burgemeester Roest over mij doet bij politie en Justitie.

Het kan natuurlijk niet zo zijn dat de regels niet voor alle raadsleden hetzelfde zijn. De wet mag niet zo worden uitgelegd dat sommige raadsleden bang moeten zijn voor de overheid. Vaak wordt er geklaagd dat zo weinig mensen zich verkiesbaar willen stellen. Ook de heer Schneiders en de heer Roest, beiden burgemeester (geweest) van de gemeente Bloemendaal, spreken hun zorgen daarover uit. Maar waarom zouden mensen die hart hebben voor politiek en voor het debat, die graag hun ziel en zaligheid leggen in bestuur van en over een gemeente, zich verkiesbaar stellen als dit soort onheil over ze wordt afgeroepen. Welke verweer is mij toegestaan tegen de publieke beschuldigingen en de vele zwartmaakpraktijken die door heren op hoge posities zijn gebezigd om mijn persoon te beschadigen? Is een volksvertegenwoordiger dan niet gekozen? Is het niet zijn of haar taak om de macht te bekritiseren en te controleren? Wordt besluitvorming niet beter door elkaar te bevragen? En hoeveel betalen de inwoners voor de afkoopregeling met de families Slewe als gevolg van het jarenlang door etteren van een conflict dat makkelijk in 2014 opgelost had kunnen worden als het bestuur had gedaan wat nu pas is gebeurd, nl in redelijkheid problemen bespreken en zorgen dat de strijdbijl wordt begraven?

Ik heb daar destijds mijn best voor gedaan maar mij trof slechts hoon en haat. De hoon kwam van Ruud Nederveen, oud-burgemeester Nederveen. Hij proestte het uit en beloofde een ‘onorthodox gebaar’. Pas later begreep ik dat hij bedoelde dat hij de zaak nog verder op de spits wilde drijven. Een regelrechte oorlogsverklaring dus aan de gedupeerden. De haat kwam van de collega raadsleden waarvan er nu nog enkelen in de gemeenteraad zitten, die sterk bij Ruud Nederveen aandrongen op mijn vervolging. Het begrip collegialiteit is een lege huls in deze gemeenteraad en natuurlijk, hoe kan het ook anders, kreeg ik het verwijt dat mijn ‘toon’ zo onplezierig was. Ook onlangs werd ik hierop gewezen door Nico Heijink, wethouder van financiën voor de VVD. Hij zei me dat ik mijn toon diende te veranderen omdat ik anders niets zou bereiken. Nico, voormalig bankmanager, beheerst de fijne kneepjes. Een duwtje hier, een massage daar en een handtekening achteraf. Het doel heiligt de middelen. Feit is namelijk dat ik tal van goede voorstellen indien, zoals het voorstel bomen die beeldbepalend en waardevol zijn te inventariseren, een klus die met vrijwilligers kan worden opgepakt. Het hoeft geen geld te kosten, maar alsnog wordt het afgewezen. Was mijn toon verkeerd of houden mijn collega’s niet van bomen? De kern van de zaak is echter niet de toon maar de inhoud. De kern is dat een volksvertegenwoordiger vrij moet zijn om zijn of haar standpunt te verkondigen en desnoods een verkeerde toon te bezigen. Welke toonsoort het ook is, die vrijheid mag nooit worden ingeperkt. Een volksvertegenwoordiger het spreekrecht ontnemen, het zwijgen opleggen, Justitie en politie inschakelen om haar of hem monddood te maken het recht op vrijheid van meningsuiting onthouden of zelfs ontnemen, is een kwalijke zaak maar het bovendien gevaarlijk omdat het de bijl zet aan de wortels van onze democratische rechtsstaat.

Het moet maar eens afgelopen zijn met geheime deals, stiekeme briefjes die achteraf door onbevoegden worden ondertekend en het selectief opleggen van zwijgplicht. Wij leven in een open democratie. Althans, dat hoop ik. En ik denk dus dat cassatie niet alleen in mijn belang is maar in het belang van democratie. Tenslotte hoop ik dat mijn proces terechtkomt in de studieboeken en handboeken, de juridische geschriften zodat anderen hiervan kunnen kennisnemen.

Mocht de Hoge Raad anders oordelen of luidt de einduitspraak negatief, dan zou ik eenieder die zich kandidaat stelt voor het mooie ambt van volksvertegenwoordiger aanraden hier nog eens goed over na te denken. Want inderdaad, het is prachtig werk maar niet als je vrijheid je wordt ontnomen. Sowieso is politiek geen vak voor mietjes.

‘To live outside the law, you must be honest’ Bob Dylan