Ons programma? Deel 5: Integer bestuur

Bovenaan onze lijst met programmapunten staat het onderwerp ‘integriteit’: integer bestuur en het bedrijven van integere politiek. Vooral in Bloemendaal, waar het ene schandaal wordt gevolgd door het volgende ligt het voor de hand om hier de aandacht op te vestigen. Wij vinden het van het grootste belang dat bestuurders en politici integer handelen en zich daar ook van bewust zijn. Wethouders, burgemeesters en raadsleden zijn op de hoogte van hun rol in de samenleving, van het in hen gestelde vertrouwen en hun voorbeeldfunctie. Regelmatig komt het onderwerp ‘integriteit’ in het nieuws als het gaat om de landelijke politiek. Maar ook in gemeenten speelt integriteit een belangrijke rol. Wij hebben sinds het vroege voorjaar van 2014 diverse situaties meegemaakt, waarin wij vermoeden dat sprake was van een schending van normen. Wij noemen hier een voorbeeld.

Een voormalig wethouder (VVD) correspondeert in augustus 2014 met een columnist/politicoloog (GroenLinks) over twee met name genoemde inwoners van onze gemeente. De correspondentie lijkt te wijzen op een strategie waarin deze inwoners publiekelijk aan de schandpaal genageld dienen te worden. De reden hiervoor is vermoedelijk dat deze inwoners als lastig worden ervaren door het gemeentebestuur. Er wordt een strategie ingestoken met behulp van een politicoloog/columnist. De betrokken wethouder laat aan de politicoloog weten dat hij het toejuicht dat de laatstgenoemde een ‘column’ schrijft in de Volkskrant waarin de naam van de inwoners wordt bezoedeld. Na enig heen en weer schrijven, verschijnt er inderdaad een column in de Volkskrant waarin de naam van de inwoners 25 keer wordt genoemd in combinatie met de term ‘maffia’. De politicoloog stuurt de wethouder zijn concept teksten en vraagt om commentaar. In de vervolgcorrespondentie wordt een complete politieke fractie (GroenLinks) betrokken maar ook derden worden hierin gekend. Wij hebben het college van B&W onlangs nog gevraagd of sprake is van een schending van het ambtsgeheim. Het college heeft ons zojuist laten weten dat eigen inzicht en intern advies van de juridische staf heeft geleid tot de conclusie dat er niets aan de hand is of woorden van gelijke strekking.

Het is wat ons betreft niet zo erg overtuigend wanneer deze conclusie gebaseerd wordt op eigen inzicht of intern advies. Er zijn namelijk professionele externe organisaties die kunnen helpen om te achterhalen wat er feitelijk is gebeurd om vervolgens te beoordelen of sprake is van schending van normen. Zijn verdenkingen of vermoedens onterecht, dan is het voor een bestuurder mogelijk om zonder schade verder te functioneren in zijn of haar ambt. Maar zijn de vermoedens terecht, dan kan de politiek een oordeel vormen en daaraan een conclusie verbinden wat van belang is voor de toekomst. Het gaat om een objectief oordeel en een intern inzicht is per definitie niet objectief omdat de eigen staf hierbij betrokken is. Extern onderzoek neemt onrust weg en kan zorgen voor rust. Bovendien moet vertrouwen worden hersteld dat ongetwijfeld een deuk oploopt als sprake is van schending van integriteitsnormen. Voor de inwoners van Bloemendaal is het tenslotte ook belangrijk dat zij vertrouwen houden in de politiek. In sommige situaties kan sprake zijn van een vermoeden van strafbaar handelen. Zo is het wettelijk strafbaar als een wethouder het ambtsgeheim schendt. Het is dus niet iets om lichtvaardig af te doen met een enkele zin, zoals hierboven is beschreven.

Helaas is het in Bloemendaal nog zo ver niet dat wij met een gerust hart kunnen zeggen dat integriteit hoog op de agenda staat. Hoewel het afgelopen jaar de nodige wethouders en burgemeesters zijn vertrokken, is er nog lang een sprake van een schoon huis. Daar is meer voor nodig dan een rapport over de verziekte bestuurscultuur in Bloemendaal van voormalig burgemeester Emmens-Knol. Wij zeggen: voordat bestuurders worden benoemd, is een integriteitsonderzoek door een extern bureau een eerste stap in de goede richting. Zorg voor een goede screening en ga de moeilijke gesprekken niet uit de weg. Wat wij ook vinden is dat een combinatie van functies aan wethouders niet moet worden toegestaan. Het wethouderschap is een fulltime baan.